Булла Omne Datum Optimum (1139)

Omne Datum Optimum («Всякий дар совершенный») — булла папы Иннокентия II от 29 марта 1139 г. (Латеран). Главный акт папского утверждения Ордена Храма: дом и имущество поставлены под опеку Апостольского престола; братья живут целомудренно и без собственности под послушанием магистру; десятины с орденского имущества не взыскиваются против воли Ордена; дозволяются собственные капелланы и оратории.

Вместе с буллами Milites Templi (1144) и Militia Dei (1145) образует конституционную трилогию привилегий Ордена. Ср. также Латинский Устав.

Текст буллыTextus bullae

Innocentius episcopus, servus servorum Dei. Dilectis filiis Roberto magistro religiosae militiae Templi quod Iherosolimis situm est, eiusque successoribus et fratribus tam praesentibus quam futuris in perpetuum.

Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum, apud quem non est transmutatio nec vicissitudinis obumbratio.

Provide, dilecti in Domino filii, de vobis et pro vobis, omnipotentem Dominum collaudamus, quoniam in universo mundo vestra religio et veneranda institutio nuntiatur. Cum enim natura essetis filii irae et saeculi voluptatibus dediti, nunc, per aspirantem gratiam, evangelii non surdi auditores effecti, relictis pompis saecularibus et rebus propriis, dimissa etiam spatiosa via quae ducit ad mortem, arduum iter quod ducit ad vitam, humiliter elegistis, atque ad comprobandum quod in Dei militia computemini signum vivificae crucis in vestro pectore assidue circumfertis.

Accedit ad hoc quod tanquam veri Israelitae atque instructissimi divini praelii bellatores, verae caritatis flamma succensi, dictum evangelium operibus adimpletis quod dicitur: maiorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis; unde etiam, iuxta summi Pastoris vocem, animas vestras pro fratribus ponere eosque ab incursoribus paganorum defensare, minime formidatis; et, cum nomine censeamini milites Templi, constituti estis a Domino catholicae ecclesiae defensores et inimicorum Christi impugnatores.

Licet autem vestrum studium et laudanda devotio in tam sacro opere, toto corde et tota mente desudet, nihilominus tamen universitatem vestram exhortamur in Domino, atque, in peccatorum remissionem, auctoritate Dei et beati Petri, apostolorum principis, iam vobis quam servitoribus vestris iniungimus, ut pro tuenda catholica ecclesia, et ea quae est sub paganorum tyrannide, de ipsorum spurcitia eruenda, expugnandos inimicos crucis, invocato Christi nomine, intrepide laboretis. Ea etiam quae de eorum spoliis ceperitis, fidenter in usus vestros convertatis, et, ne de his, contra velle vestrum, portionem alicui dare cogamini, prohibemus.

Statuentes ut domus seu Templum, in quo estis, ad Dei laudem et gloriam, atque defensionem suorum fidelium, et liberandam Dei ecclesiam, congregati, cum omnibus possessionibus et bonis suis quae inpraesentiarum legitime habere cognoscitur, aut, in futurum, concessione pontificum, libertate regum vel principum, oblatione fidelium, seu aliis iustis modis, praestante Domino, poterit adipisci, perpetuis futuris temporibus, sub Apostolicae Sedis tutela et protectione consistat.

Praesenti quoque decreto sancimus, ut vita religiosa quae in vestra domo est, divina inspirante gratia, instituta, ibidem inviolabiliter observetur, et fratres inibi omnipotenti Domino servientes, caste et sine proprio vivant, et, professionem suam dictis et moribus comprobantes, magistro suo aut quibus ipse praeceperit, in omnibus et per omnia, subiecti et obedientes existant. Praeterea quemadmodum domus ipsa huius sacrae vestrae institutionis et ordinis fons et origo esse promeruit, ita nihilominus omnium locorum ad eam pertinentium caput et magistra in perpetuum habeatur.

Ad haec adiicientes, praecipimus ut, obeunte te, dilecte in Domino fili Roberte, vel tuorum quolibet successorum, nullus eiusdem domus fratribus proponatur, nisi militaris et religiosa persona, quae vestrae conversationis habitum sit professa, nec ab aliis, nisi ab omnibus fratribus insimul vel a saniori ac puriori eorum parte qui proponendus fuerit, eligatur.

Porro consuetudines, ad vestrae religionis et officii observantiam, a magistro et fratribus communiter institutas, nulli ecclesiasticae saecularive personae infringere vel minuere sit licitum. Easdem quoque consuetudines a vobis aliquanto tempore observatas, et scripto firmatas, non nisi ab eo qui magister est, consentiente tamen saniori parte capituli, liceat immutari.

Prohibemus autem et omnimodis interdicimus ut fidelitates, hominia sive iuramenta, vel reliquas securitates, quae a saecularibus frequentantur, nulla ecclesiastica saecularisve persona, a magistro et fratribus eiusdem domus exigere audeat. Illud autem scitote quoniam, sicut vestra sacra institutio et religiosa militia, divina est providentia stabilita, ita nihilominus nullius vitae religiosioris obtentu ad locum alium vos convenit transvolare: Deus enim qui est incommutabilis et aeternus, mutabilia corda non approbat, sed potius sacrum propositum semel inceptum perduci vult usque in finem debitae actionis.

Videte itaque vocationem vestram, fratres, iam milites quam servientes, atque iuxta apostolum, unusquisque vestrum, in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat; ideoque fratres vestros, semel devotos atque in sacro collegio receptos, post factam in vestra militia professionem, et habitum religionis assumptum, revertendi ad saeculum nullam habere praecipimus facultatem. Nec alicui eorum fas sit, post factam professionem, semel assumptam crucem Dominicam et habitum vestrae professionis abicere, vel ad alium locum seu etiam monasterium, maioris sive minoris religionis obtentu, invitis seu inconsultis fratribus aut eo qui magister extiterit, liceat transmigrare, nullique ecclesiasticae saecularive personae ipsos suscipiendi aut retinendi licentia pateat.

Et quoniam qui sunt defensores ecclesiae, de bonis ecclesiae debent vivere ac sustentari, de rebus mobilibus vel se moventibus seu de quibuslibet quae ad vestram venerabilem domum pertinent, a vobis decimas exigi, contra voluntatem vestram, omnimodis prohibemus. Ceterum decimas quas, consilio et consensu episcoporum de manu clericorum vel laicorum, studio vestro extrahere poteritis, illas etiam quas, consentientibus episcopis et eorum clericis, acquiretis, vobis auctoritate apostolica confirmamus.

Ut autem ad plenitudinem salutis et curam animarum vestrarum nihil vobis desit, et ecclesiastica sacramenta et divina officia vestro sacro collegio commodius exhibeantur, simili modo sancimus, ut liceat vobis honestos clericos et sacerdotes, secundum Deum, quantum ad vestram scientiam, ordinatos, undecumque ad vos venientes, suscipere, et tam in principali domo vestra quam etiam in obedientiis et locis sibi subditis, vobis habere; dummodo si e vicino sunt, eos a propriis episcopis expetatis, idemque nulli alii professioni vel ordini teneantur obnoxii. Quod si episcopi eosdem vobis concedere forte noluerint, nihilominus tamen eos suscipiendi et retinendi auctoritate sanctae Romanae ecclesiae habeatis.

Salvo quoque episcopis iure episcopali, tam in decimis quam in oblationibus et sepulturis, nihilominus concedimus facultatem, in locis sacro Templo collatis, ubi familia vestra habitat, oratoria construere, in quibus utique ipsa divina officia audiat ibique, si quis ex vobis vel ex eadem familia mortuus fuerit, tumuletur. Indecens enim est et animarum periculo proximum, religiosos fratres, occasione adeundae ecclesiae, se virorum turbis et mulierum frequentiae immiscere.

Decernimus insuper auctoritate apostolica, ut, apud quemcumque locum vos venire contigerit, ab honestis atque catholicis sacerdotibus paenitentiam, unctiones seu alia quaelibet sacramenta ecclesiastica suscipere liceat, ne forte ad perceptionem spiritualium bonorum vobis quippiam deesse valeat. Quia vero omnes in Christo unum sumus, et non est personarum differentia apud Deum, tam remissionis peccatorum quam alterius beneficentiae, atque apostolicae benedictionis quae vobis indulta est, etiam familias et servientes vestros volumus esse participes.

Nulli ergo hominum liceat praedictum locum temere perturbare aut eius possessiones auferre vel ablatas retinere, minuere aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur vestris atque aliorum Dei fidelium usibus omnimodis profutura. Si quis igitur hanc nostrae constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo tertiove commonitus nisi reatum suum congrua satisfactione correxerit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reumque se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et Domini redemptoris nostri Iesu Christi alienus fiat atque in extremo examine districtae ultioni subiaceat. Conservantes autem haec omnipotentis Dei et beatorum Petri et Pauli apostolorum eius benedictionem et gratiam consequantur. Amen.

Datum Laterani per manum Imerici sanctae Romanae ecclesiae diaconi cardinalis et cancellarii, IIII kalendas aprilis, indictione II, incarnationis Dominicae anno MCXXXVIIII, pontificatus vero domni Innocentii papae II anno X.

Епископ Иннокентий, раб рабов Божиих. Возлюбленным сынам Роберту, магистру религиозного воинства Храма, что в Иерусалиме, и его преемникам и братьям как нынешним, так и будущим навечно.

Всякий дар совершенный и всякий дар полный свыше есть, нисходящий от Отца светов, у Которого нет изменения и ни тени перемены.

Посему, возлюбленные во Господе сыны, о вас и за вас всемогущего Господа восхваляем, ибо во всей вселенной возвещается ваша религия и досточтимое установление. Ибо тогда как по природе вы были сынами гнева и преданы мирским удовольствиям, ныне, по внушающей благодати, став не глухими слушателями Евангелия, оставив мирскую пышность и собственное имущество, отвергнув также широкий путь, ведущий к смерти, смиренно избрали трудный путь, ведущий к жизни, и в доказательство того, что вы числитесь в воинстве Божием, непрестанно носите на груди знак животворящего креста.

К сему присовокупляется, что как истинные израильтяне и искуснейшие воины божественной брани, воспламенённые пламенем истинной любви, вы делами исполняете евангельское слово: «Нет больше той любви, как если кто положит душу свою за друзей своих»; посему, по гласу верховного Пастыря, полагать души ваши за братьев и защищать их от нападений язычников вы нисколько не страшитесь; и, именуясь воинами Храма, вы поставлены Господом защитниками кафолической Церкви и противниками врагов Христовых.

Хотя же ваше усердие и достохвальная преданность в столь священном деле трудятся всем сердцем и всем умом, тем не менее всю вашу общину увещеваем во Господе и, во отпущение грехов, властию Божиею и блаженного Петра, князя апостолов, повелеваем как вам, так и служителям вашим, дабы ради защиты кафолической Церкви и той её части, что под тиранией язычников, для избавления её от их скверны, вы неустрашимо трудились, призвав имя Христово, против врагов креста. То же, что захватите из их добычи, смело обращайте в свою пользу, и дабы против вашей воли вас не принуждали уделять кому-либо долю от сего — запрещаем.

Постановляем, чтобы дом или Храм, в котором вы собраны во славу и хвалу Божию, для защиты верных Его и освобождения Церкви Божией, со всеми своими владениями и благами, которые ныне законно имеет или в будущем сможет приобрести по пожалованию понтификов, свободе королей или князей, приношению верных либо иными праведными способами, при содействии Господа, на вечные будущие времена состоял под опекой и защитой Апостольского престола.

Настоящим также декретом утверждаем, чтобы религиозная жизнь, которая в доме вашем по божественной благодати установлена, соблюдалась там нерушимо, и братья, служащие там всемогущему Господу, жили целомудренно и без собственности и, подтверждая обет свой словами и нравами, во всём и через всё были подчинены и послушны своему магистру или тем, кому он повелит. Кроме того, как сам дом удостоился быть источником и началом сего священного вашего установления и ордена, так же навечно да будет он главою и наставницей всех мест, к нему относящихся.

К сему прибавляя, повелеваем, чтобы по кончине твоей, возлюбленный во Господе сын Роберт, или кого-либо из твоих преемников, никто не был поставлен братьям того же дома, кроме лица воинского и религиозного, принявшего обет вашего образа жизни, и да избирается он не иначе как всеми братьями вкупе или здравейшею и чистейшею их частью.

Далее, обычаи, установленные магистром и братьями сообща для соблюдения вашей религии и служения, никому из лиц церковных или мирских да не будет позволено нарушать или умалять. Те же обычаи, вами некоторое время соблюдаемые и письмом утверждённые, да будет позволено изменять лишь тому, кто есть магистр, однако с согласия здравейшей части капитула.

Запрещаем же и всячески воспрещаем, чтобы верности, оммажи или клятвы и прочие обеспечения, обычные у мирян, дерзала требовать от магистра и братьев того же дома какая-либо церковная или мирская особа. Знайте же и то, что как священное ваше установление и религиозное воинство утверждены божественным провидением, так же и вам не подобает под предлогом более религиозной жизни перелетать в иное место: ибо Бог, неизменный и вечный, не одобряет переменчивых сердец, но желает, чтобы священное намерение, однажды начатое, было доведено до конца должного деяния.

Смотрите же на призвание ваше, братья — и воины, и служащие, — и, по апостолу, каждый из вас в том призвании, в котором призван, в нём да пребывает; посему братьям вашим, однажды посвятившим себя и принятым в священную коллегию, после принесения обета в вашем воинстве и принятия религиозного одеяния, возвращаться в мир никакой возможности иметь не повелеваем. И никому из них да не будет позволено после обета отбросить однажды принятый крест Господень и одеяние вашего обета или переселиться в иное место или даже монастырь под предлогом большей либо меньшей религии против воли или без совета братьев либо того, кто будет магистром; и никакому церковному или мирскому лицу да не будет открыта свобода принимать или удерживать их.

И поелику защитники Церкви должны жить и содержаться от благ Церкви, всячески запрещаем взыскивать с вас десятины против вашей воли с движимого или самодвижущегося имущества либо с чего бы то ни было, относящегося к вашему досточтимому дому. Впрочем, десятины, которые вы сможете извлечь из рук клириков или мирян по совету и с согласия епископов, а также те, что приобретёте с согласия епископов и их клириков, апостольскою властию за вами подтверждаем.

Дабы же к полноте спасения и попечению о душах ваших ничего вам не недоставало и церковные таинства и божественные службы удобнее преподавались вашей священной коллегии, подобным образом постановляем, чтобы вам было позволено принимать честных клириков и священников, по Богу, насколько вам известно, рукоположённых, откуда бы они к вам ни приходили, и иметь их как в главном вашем доме, так и в подчинённых обителях и местах; лишь бы, если они из соседства, вы испрашивали их у собственных епископов, и сами они не были обязаны иному обету или ордену. Если же епископы случайно не захотят уступить вам оных, тем не менее властию святой Римской Церкви вы имеете право принимать и удерживать их.

С сохранением также за епископами епископского права как в десятинах, так и в приношениях и погребениях, тем не менее даём вам свободу в местах, пожалованных священному Храму, где обитает ваша familia, строить оратории, в которых она да слушает божественные службы и где, если кто из вас или из той же familia умрёт, да будет погребён. Ибо непристойно и близко к опасности для душ, чтобы религиозные братья по поводу посещения церкви смешивались с толпами мужей и сборищами жён.

Постановляем сверх того апостольскою властию, чтобы в каком бы месте вам ни случилось быть, было позволено принимать покаяние, елеопомазание или любые иные церковные таинства от честных и кафолических священников, дабы к восприятию духовных благ ничего вам не могло недоставать. И поелику все мы во Христе едино и нет у Бога лицеприятия, желаем, чтобы и familia, и служители ваши были участниками как отпущения грехов, так и иной благодетельности, и апостольского благословения, вам дарованного.

Итак, никому из людей да не будет позволено безрассудно возмущать указанное место, или отнимать его владения, или удерживать отнятое, умалять либо утомлять какими-либо притеснениями, но всё да сохраняется неповреждённым на пользу вам и прочим верным Божиим. Если же кто, зная сию страницу нашего установления, дерзнёт безрассудно идти против неё и, будучи увещан вторично или втретично, не исправит вины своей подобающим удовлетворением, да лишится достоинства власти и чести своей, и да познает себя виновным пред божественным судом в совершённом беззаконии, и да будет чужд пресвятому Телу и Крови Бога и Господа Искупителя нашего Иисуса Христа, и в последнем суде да подпадёт строгому мщению. Соблюдающие же сие да сподобятся благословения и благодати всемогущего Бога и блаженных апостолов Его Петра и Павла. Аминь.

Дано в Латеране рукою Имерика, диакона-кардинала и канцлера святой Римской Церкви, в IV календы апреля, индиктион II, в год воплощения Господня 1139, в десятый же год понтификата господина папы Иннокентия II.